MOBY DICK
Herman Melville
Kimi kitaplar ömür boyu birkaç kez okunabilir hatta okunmalıdır. Moby Dick de bunlardan biri. Her şeyden önce belirtilmeli ki Moby Dick kesinlikle bir çocuk kitabı değildir. Tam anlamıyla bir deniz macerasıdır ve gerçek olaylardan ilham alınarak yazılmıştır. Pek çok yayınevinin portföyünde olmasına rağmen Yapı Kredi Yayınları’nın Sabahattin Eyuboğlu-Mina Urgan çevirisinin özel bir yeri olduğu tartışılmaz. Buram buram deniz kokan, denizcilik terimlerinin havalarda uçuştuğu gerçek bir deniz öyküsü okumak isteyenler için vazgeçilmez, yıllar önce okumuş olanlar için ise mutlaka yeniden ciğerlere doldurulması gereken bir nefes. Yıllar sonra okuyanlara daha çok şey ifade edeceğini ve çok sayıda satırın altının çizileceğini de şimdiden garanti edelim.
Eğer deniz kokusu almak istiyorsanız, şu satırların girdabına kapılmaz mısınız:
“Direklerin üçü de nasıl titriyor zangır zangır! Ağaçlar arasında, yer değiştirmeye en az dayanan ağaç çamdır. Oysa, gemici bedenlerinin o kahrolası toprağından başka bir şey yok şu çam direklerinin altında! Dayan, dümenci dayan! Böyle havalarda en sağlam yürekler karaya vurur, alabora olmuş tekneler yarılır denizde. Bizim kaptanın doğuştan damgası var. Bakın yukarıya, göklerin de damgası var, çocuklar. Soluk bir leke – dört bir yanı kapkara.” (s. 239, 4. Baskı, 2010)
Ya da felsefeye yakınsanız, şu satırların elinizin altında bulunmasını istemez misiniz:
“Zühal’in aylarının ortasında bir sultan gibi kurul ve insanı yüce ve soyut bir kavram olarak ele al! İnsan dediğin, bir harikadır o zaman; bir yücelik, bir ıstırap timsalidir. Sonra, gene aynı yüksek noktadan bakıp, insanları bir bütün olarak ele al. O zaman insanlar, hem aynı çağda, hem de birbirinden değişik tüm çağlarda, birbirinin tıpatıp eşi olan anlamsız varlıklar görünür sana.” (s.560)
YKY web sayfasına da başvuralım:
| Orijinal Adı | : Moby Dick |
| Sayfa Sayısı | : 736 |
| Boyut | : 13.5 x 21 cm |
| Tekrar Baskı | : 14. Baskı / 01.2021 |
“Pequod adlı bir balina gemisinin son yolculuğunu, balinaların nasıl avlandıklarını, geminin sonunda nasıl battığını anlatan Moby Dick, ilk bakışta denizlerde geçen bir serüven romanı sanılabilir. Ne var ki insan Moby Dick’i okudukça, okuduklarını düşündükçe, kitabın derinliğini, gerçek anlamını sezmeye başlar. Bu derinliği, bu gerçek anlamı sezmeyenler ise, balina avıyla ilgili, heyecanlı bir öykü olarak, gene de Moby Dick’in pekâlâ keyfini çıkarabilirler.” Mîna Urgan böyle tanımlıyor Beyaz Balina’nın romanını.
ABD’li romancı, öykücü ve şair Herman Melville (1819-1891), düzyazı biçiminde yazdığı bu şiirde, ironi, mitoloji ve gerçekçiliğin iç içe geçtiği bu romanında, denizi, gemicileri, balinaları ve tabii bu arada tutkuların tutsağı olan insan ruhunu anlatıyor. Sabahattin Eyuboğlu ve Mîna Urgan’ın akıcı Türkçesinden…
(Tayfun Timoçin)
